Khi mới bắt đầu tìm hiểu về bóng chuyền, nhiều người chơi thường thắc mắc: Các vị trí trên sân trong bóng chuyền tiếng Anh là gì, vai trò của từng người ví dụ như Libero, Middle Blockers ra sao, hay cách triển khai đội hình đội hình 5 1 bóng chuyền trong thi đấu như thế nào? Hãy cùng Thể dục Bằng Tâm giải đáp các thắc mắc trên trong bài viết dưới đây nhé!

Các vị trí của người chơi bóng chuyền trên sân

Trong một trận đấu bóng chuyền chuyên nghiệp, vị trí bóng chuyền trên sân được phân chia rõ ràng thành 5 vai trò chính, mỗi vị trí đóng góp một phần quan trọng vào lối chơi chiến thuật của cả đội. Cụ thể, gồm có chuyền hai – người điều phối bóng và tổ chức tấn công; chủ công (còn gọi là tay đập ngoài, thường đánh bên trái); phụ công – vị trí tấn công nhanh và chắn bóng ở giữa lưới; đối chuyền – tay đập đối diện với chuyền hai, thường đánh bên phải sân; và cuối cùng là libero, chuyên đảm nhận các tình huống phòng ngự và cứu bóng.

Tên gọi các vị trí chơi bóng chuyền này trong tiếng Anh lần lượt là:

• Setter – Chuyền hai
• Outside Hitter hoặc Left-side Hitter – Chủ công
• Middle Blocker hoặc Middle Hitter – Phụ công
• Opposite Hitter hoặc Right-side Hitter – Đối chuyền
• Libero – Vị trí chuyên phòng thủ

Vị trí bóng chuyền trên sân – Chuyền hai

Trong số các vị trí bóng chuyền trên sân, chuyền hai (setter) được xem là “bộ não” của đội bóng. Vận động viên thi đấu ở vị trí này thường là người chạm bóng ở lượt thứ hai, có nhiệm vụ điều phối và phân phối bóng sao cho tối ưu nhất cho các đợt tấn công. Họ chính là cầu nối giữa khâu nhận bóng và khâu dứt điểm.

Một chuyền hai giỏi cần có sự phối hợp ăn ý với các tay đập trên sân, đồng thời phải nhanh chóng đưa ra quyết định: chuyền cho ai, ở vị trí nào, với tốc độ và độ cao bao nhiêu để tạo ra tình huống ghi điểm thuận lợi nhất. Ngoài ra, người giữ vị trí này còn đóng vai trò duy trì nhịp độ trận đấu và tổ chức chiến thuật trong từng pha bóng.

Libero

Libero là vị trí đặc biệt nhất với nhiệm vụ chính là đỡ bóng bước một và cứu bóng trong những tình huống phòng ngự. Vận động viên đảm nhận vai trò này thường là người có phản xạ cực nhanh và khả năng đọc tình huống tốt. Họ gần như luôn là người đầu tiên di chuyển khi bóng vừa rời tay đối thủ.

Từ “Libero” trong tiếng Anh mang ý nghĩa là “tự do”, bởi cầu thủ này được phép linh hoạt thay thế cho bất kỳ vận động viên hàng sau nào trong đội mà không cần báo trước với trọng tài. Tuy nhiên, họ chỉ được thay thế một vị trí duy nhất trong mỗi lượt đấu và không được tham gia tấn công hay chắn bóng ở lưới. Libero thường mặc trang phục khác màu để dễ nhận diện trên sân.

Middle Blockers

Đây là vị trí giữ vai trò quan trọng trong cả tấn công lẫn phòng ngự trên sân thi đấu bóng chuyền. Khi ở gần chuyền hai, vận động viên ở vị trí này có thể thực hiện những pha tấn công nhanh, bất ngờ để gây áp lực lên hàng chắn đối phương.

Không chỉ dừng lại ở vai trò ghi điểm, phụ công còn là người chặn bóng chủ lực trước những đợt tấn công trung tâm từ phía đối thủ. Họ thường tham gia tạo hàng chắn kép ở hai biên, phối hợp cùng các tay đập ngoài nhằm tăng hiệu quả phòng thủ. Trong một trận đấu chuyên nghiệp, mỗi đội thường có hai Middle Blocker.

Outside Hitters

Vị trí này đóng vai trò quan trọng trong các pha tấn công. Người chơi thường xuyên nhận bóng từ chuyền hai và thực hiện các cú đập dứt điểm ở khu vực bên trái sân. Trong những tình huống bóng bước một không tốt, chuyền hai cũng thường lựa chọn chủ công như một phương án an toàn để duy trì thế trận.

Với khả năng tấn công đa dạng và sức bật tốt, Outside Hitter thường là người ghi điểm chủ lực. Một đội hình tiêu chuẩn sẽ có 2 Outside Hitter để đảm bảo sức mạnh tấn công ở cả hai vòng quay.

Opposite Hitters hay Right Side Hitters

Là vị trí tấn công đối diện với chuyền hai trong đội hình thi đấu. Họ thường hoạt động ở cánh phải và đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau như tấn công, chắn bóng hay hỗ trợ phòng ngự.

Điểm đặc biệt của đối chuyền là khả năng tạo hàng chắn vững chắc trước các cú tấn công từ chủ công đối phương. Ngoài ra, trong một số tình huống, họ có thể tạm thời đóng vai trò như một chuyền hai thứ hai nếu cần thiết, giúp duy trì nhịp trận đấu khi chuyền hai chính vắng mặt trong pha bóng.

Cách thay đổi các vị trí bóng chuyền trên sân

Trong bóng chuyền, việc xoay vòng vị trí giữa các cầu thủ là yếu tố bắt buộc và tuân theo quy tắc rõ ràng. Sau mỗi pha giành quyền phát bóng, các vị trí bóng chuyền trên sân sẽ được luân chuyển theo chiều kim đồng hồ, nhằm đảm bảo tính công bằng và chiến thuật đa dạng cho mỗi đội hình.

Nguyên tắc xoay vòng trong bóng chuyền:

• Sau khi đội giành quyền phát bóng, tất cả cầu thủ sẽ xoay vị trí theo chiều kim đồng hồ, lần lượt từ vị trí 1 → 6 → 5 → 4 → 3 → 2 → 1.
• Ba cầu thủ ở hàng trước (vị trí 2 – bên phải lưới, 3 – giữa lưới, 4 – bên trái lưới) phải giữ đúng vị trí ban đầu cho đến khi bóng được phát đi.
• Ba cầu thủ ở hàng sau (vị trí 5 – trái sau, 6 – giữa sân sau, 1 – phải sau, nơi phát bóng) được phép di chuyển tự do sau khi bóng rời tay người phát bóng.
• Chuyền hai (setter) thường được bố trí ở vị trí giữa lưới (vị trí số 3) tại thời điểm phát bóng để thuận lợi trong việc tổ chức tấn công ngay sau đó.

Đội hình chiến thuật theo vị trí bóng chuyền trên sân

Trong thi đấu bóng chuyền, các đội hình phổ biến nhất hiện nay là 4-2, 6-2 và 5-1. Mỗi chiến thuật sẽ thay đổi tùy vào cách bố trí các vị trí bóng chuyền trên sân, đặc biệt là vai trò của chuyền 2 và các tay đập.

• Đội hình 4-2 thường được sử dụng ở cấp độ cơ bản, gồm 4 tay đập và 2 chuyền 2. Mỗi lần xoay vòng, chuyền 2 sẽ di chuyển để giữ vị trí ở gần lưới, đảm bảo tổ chức tấn công. Tuy nhiên, điểm hạn chế là chỉ có 2 tay đập tấn công, làm giảm đa dạng chiến thuật.
• Đội hình 6-2 cho phép cả 6 cầu thủ đều có thể tấn công, trong đó chuyền 2 sẽ đảm nhiệm vai trò từ hàng sau. Ưu điểm lớn nhất là luôn có 3 tay đập sẵn sàng ở hàng trên, nhưng đòi hỏi cả hai chuyền 2 đều phải có kỹ thuật cao và khả năng phòng thủ tốt.
• Đội hình 5-1 là lựa chọn phổ biến ở cấp độ bóng chuyền chuyên nghiệp. Đội hình này chỉ dùng 1 chuyền 2 duy nhất xuyên suốt trận đấu, giúp đội có thể linh hoạt giữa 2 hoặc 3 tay đập tùy vào vị trí của chuyền 2. Đây là sơ đồ cân bằng giữa tấn công và điều phối lối chơi, được nhiều đội bóng hàng đầu sử dụng.

Lời kết

Vậy là Thể dục Bằng Tâm đã giúp bạn hiểu rõ hơn về các vị trí bóng chuyền trên sân và những chiến thuật thi đấu phổ biến. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp bạn thêm hứng thú và tự tin hơn khi tìm hiểu hoặc luyện tập bộ môn bóng chuyền.

Nếu bạn muốn bắt đầu chơi bóng chuyền hoặc nâng cao kỹ năng, hãy liên hệ với Thể dục Bằng Tâm để đăng ký tham gia các lớp bóng chuyền từ cơ bản đến chuyên sâu, phù hợp với mọi trình độ và nhu cầu của bạn.

>>> Xem thêm: Luật Bóng Chuyền Hiện Hành 2025: Những Quy Định Cần Biết